Czy depresja jedno- i dwubiegunowa stanowią jedną czy dwie odmienne choroby?

Nie milkną dyskusje na temat sposobów klasyfikacji chorób psychicznych. Wydawałoby się, że mają one charakter akademicki, gdy tymczasem mogą znacząco zmienić praktykę kliniczną, znajdują bowiem oparcie w wynikach długotrwałych obserwacji epidemiologicznych. Problemowi różnic pomiędzy depresją a depresją w chorobie dwubiegunowej poświęcono komentarz redakcyjny prezentowany na łamach British Journal of Psychiatry. Przesłanką do niego były prezentowane w tym samym numerze czasopisma wyniki pracy Mitchell i wsp., a także inne prace zdające się podważać ukształtowane poglądy na temat różnic między depresją występującą jako oddzielna jednostka a depresją w chorobie dwubiegunowej.

Pierwszy mit to, że nawracająca depresja i choroba dwubiegunowa są łatwo definiowalne i rozróżnialne, a drugi, że obraz kliniczny depresji w chorobie jednobiegunowej nie różni się od epizodu depresyjnego w chorobie dwubiegunowej. U części osób z rozpoznaną nawracającą depresją w okresach remisji, przy dokładnej analizie można rozpoznać objawy hipomanii, nie spełniające dotychczasowych kryteriów jej rozpoznawania. Oznaczać to może, że przy modyfikacji definicji część osób z depresją, powinna mieć rozpoznawaną chorobę dwubiegunową.

Z drugiej strony odnotowano różnice pomiędzy obrazem klinicznym „czystej” depresji i epizodem depresyjnym w chorobie dwubiegunowej. W depresji w chorobie dwubiegunowej częściej obserwuje się spowolnienie psychoruchowe, większe trudności w myśleniu, wcześniejsze wstawanie, istotnie bardziej obniżony nastrój w godzinach porannych, a także częściej psychotyczny charakter zaburzeń depresyjnych.

Wydaje się zatem, że w obrazie klinicznym epizodu depresyjnego powinniśmy się doszukiwać cech świadczących o dwubiegunowości zaburzeń afektywnych. Sformułowanie odpowiednich zasad rozpoznawania i postępowania w zaburzeniach depresyjnych będzie wymagało zmiany ich traktowania w przyszłych klasyfikacjach – nie jako całkowicie odrębne jednostki lecz jako jako jedną chorobę której obraz kliniczny stanowi pewne kontinuum lub jako nakładające się zespoły kliniczne.

Opracowane na podstawie: British Journal of Psychiatry, 30 października 2011
Marek Kowrach

Br J Psychiatry 2011;199:272