Najnowszy raport z cyklu „Młodzież”, realizowany dla roku 2025 przez CBOS, kreśli portret polskiego pokolenia wchodzącego właśnie w dorosłość. To obraz pełen paradoksów: z jednej strony młodzi deklarują najlepszą sytuację materialną w historii badań, z drugiej – ich kondycja psychiczna jest alarmująca.
Wielkie przewartościowanie: pieniądze zamiast pasji
W hierarchii wartości młodych Polaków (obejmujących uczniów ostatnich klas szkół ponadpodstawowych) doszło do historycznego przesunięcia.
Choć miłość i przyjaźń (51% odpowiedzi) niezmiennie zajmują pierwsze miejsce, to na drugą pozycję wysunęło się zdobycie majątku i wysokiej pozycji materialnej (43% wskazań), osiągając najwyższy wynik w ciągu ostatnich 30 lat.
Jednocześnie do rekordowo niskiego poziomu (34%) spadło znaczenie ciekawej pracy zgodnej z zainteresowaniami.
Dzisiejszy maturzysta to realista: chce stabilizacji finansowej bardziej niż samorealizacji zawodowej.
Alarmujące zdrowie psychiczne
Najbardziej niepokojącym elementem raportu jest stan ducha młodych ludzi. Po raz pierwszy zastosowano skalę Patient Health Questionnaire‑8, która służy do oceny częstotliwości pojawiania się objawów depresyjnych. Wykazał ona, że ponad dwie piąte uczniów (42% respondentów) doświadcza umiarkowanych lub silnych objawów depresji. To wynik ponad czterokrotnie wyższy niż w populacji dorosłych ogółem.
Cyfrowe życie i nowe ryzyka
Średni czas spędzany przez młodego dorosłego online to 5 godzin dziennie, a co dziesiąty uczeń jest w sieci ponad 9 godzin! Internet stał się główną przestrzenią rozrywki, ale i zagrożeń. Obserwujemy gwałtowny wzrost uczestnictwa w hazardzie – gra już ponad połowa badanych (53%), przy czym prym wiodą gry na pieniądze w internecie.
W kwestii używek raport przynosi dobre i złe wieści.
Spadło spożycie alkoholu, palenie tradycyjnych papierosów (do 6%) oraz używanie narkotyków. Jednak lukę tę wypełniły e-papierosy, których regularne używanie deklaruje aż 32% uczniów.
Niepokoi również wzrost obecności substancji psychoaktywnych na terenie szkół – wg deklaracji ankietowanych zaledwie 13% placówek jest od nich całkowicie wolnych.
Młodzież roku 2025 to pokolenie pragmatyczne, nieufne (aż 84% deklaruje ostrożność w kontaktach z ludźmi), a jednocześnie zmagające się z ogromną presją psychiczną. To młodzi dorośli, którzy dorastają w świecie niepewności, ale starają się zachować poczucie sprawczości i kontroli nad własnym życiem.
Raport pokazuje, że przyglądając się dzisiejszym nastolatkom mamy do czynienia z pokoleniem zamożnym i pragmatycznym, które pod maską finansowych aspiracji i sprawnego poruszania się w świecie cyfrowym, ukrywa głęboki deficyt poczucia bezpieczeństwa i wspólnoty. Czy pokolenie, które posiada więcej dóbr materialnych niż jakiekolwiek wcześniej, zdoła odnaleźć sens i spokój w świecie przeciążonym cyfryzacją, społeczną nieufnością i narastającą presją sukcesu?
Materiał powstał w oparciu o raport z badań ilościowych zrealizowanych przez Fundację CBOS na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom: kcpu.gov.pl
